Աջակցությունից դեպի ինքնուրույնություն. սեփական տնտեսության կառուցումը զրոյից
Հրապարակվել է 29 մյս, 2026 թ. Կարդալու ժամանակը՝ 3 րոպե Կիսվել Sdílet článek2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի տեղահանությունից հետո Մհերի ընտանիքը, ինչպես հազարավոր այլ ընտանիքներ, ստիպված են ամեն ինչ սկսել զրոյից։ Այսօր, արդեն Արարատի մարզում, նրանք մշակում են 14 հեկտար հող և աստիճանաբար ընդլայնում իրենց տնտեսությունը։
Մհերն իր կնոջ, երկու երեխաների և հոր հետ Ստեփանակերտից տեղափոխվել է Արարատի մարզի Բյուրավան գյուղ։ Թեև ընտանիքը փորձել էր Լեռնային Ղարաբաղից տեղափոխել նաև իրենց բեռնատար մեքենան, սակայն մի քանի օր տևած ծանր ճանապարհին մեքենան փչացել է, և ստիպված թողել են ճանապարհին։
Եկամուտ ապահովելու համար, անցյալ տարի, նրանք 2 հեկտար հող էին վարձակալել և ձմերուկ աճեցրել։ Աշխատանքն արդարացվել էր ու Մհերի ընտանիքին վստահություն տվել։ Այս տարի, արդեն «Մարդը կարիքի մեջ» ՀԿ-ի տրամադրած մոտոբլոկ տեխնիկայի աջակցությամբ, ընտանիքը 14 հեկտար հող է վարձակալել և սկսել ելակի, ձմերուկի, սեխի և լոլիկի մշակությունը։
Մհեր
Մոտոբլոկի շնորհիվ հողի մշակումը դարձել է ավելի հեշտ և ծախսարդյունավետ։ Ընտանիքն այժմ կարողանում է խնայել աշխատուժի և տեխնիկայի վարձակալության ծախսերը՝ այդ միջոցներն ուղղելով տնտեսության ընդլայնմանը։
«Այս տարի արդեն մեկ անգամ հավաքել ենք ելակի բերքը․ շուրջ 200 տարա վաճառք ենք իրականացրել», — հպարտությամբ պատմում է Մհերը։ Նրա խոսքով՝ ընտանիքի բոլոր անդամներն են ներգրավված աշխատանքներում․ դպրոցահասակ որդին ու դուստրը նույնպես օգնում են դաշտային աշխատանքներում։
«Այս տեխնիկայի շնորհիվ կարողանում ենք խնայել ծախսերը և ավելի ճիշտ կառավարել մեր ռեսուրսները։ Դեռ որոշ տեխնիկայի կարիք ունենք, բայց քայլ առ քայլ առաջ ենք գնում ու նոր նպատակներ սահմանում», — ասում է նա։
Մեկ այլ տեղահանված ընտանիքի՝ Թաթուլի համար նույնպես գյուղատնտեսությունն աստիճանաբար դարձել է կայուն եկամտի աղբյուր։ Նրա եռանդն ու աշխատանքի հանդեպ սերը նկատելի են արդեն տան շեմից։ Բակում են 100-ից ավելի հավեր, ճտեր ու բադիկներ, իսկ փոքրիկ այգում Թաթուլը մշակում է ծառեր, ցանում և հավաքում բերքը։ Նա փորձում է ամեն ինչ օգտագործել հնարավորինս արդյունավետ՝ նույնիսկ վնասված ծառերի փայտերը վերածելով հենասյուների մյուս մշակաբույսերի համար։
Դժվարություններն, իհարկե, անխուսափելի են։ Վերջերս շները հոշոտել էին ընտանիքի շուրջ 80 հավերին, սակայն Թաթուլը չի հանձնվում և շարունակում է աշխատել ընտանիքի բարեկեցությունն ապահովելու համար։
«Մենք Ասկերանի Ավետարանոց գյուղում էինք ապրում, այնտեղ նույնպես գյուղատնտեսությամբ էի զբաղվում։ Գյուղում, պետք է հող ու կենդանի պահես», — նշում է Թաթուլը։ Տեղահանումից հետո ընտանիքը կրկին գյուղական կյանքն է ընտրել՝ բնակություն հաստատելով Արարատի մարզի Այգեզարդ գյուղում։
«Այստեղ շատ հոգեհարազատ է», - նշում է Թաթուլը ու ժպիտով ավելացնում, որ հաճախ համագյուղացիները զարմանում են, թե ինչ հնարամիտ լուծումներ է գտնում հողի հետ աշխատելիս։
Թաթուլն ապրում է իր կնոջ, երեք երեխաների և մոր հետ։ Նրա կրտսեր որդին՝ Դանիելը, երկու տարեկան է․ Հայաստանում է ծնվել։ Երկու դուստրերը դպրոցական են, դասերից բացի, հանգստյան օրերին հաճույքով հաճախում են պարի խմբակների։
«Համայնքում այլ արցախցի ընտանիքներ էլ կան։ Արյունը քաշում է», — ասում է Թաթուլը։ «Երբեմն երեկոյան հավաքվում ենք, զրուցում, հիշում հին օրերը»։
«Մարդը կարիքի մեջ» ՀԿ-ի աջակցությամբ Թաթուլի ընտանիքը ստացել է 100 հավի ճուտ և թռչնակեր, ինչի շնորհիվ կարողացել է ընդլայնել փոքր տնտեսությունը։ Ընտանիքը ձուն վաճառում է գյուղում և լրացուցիչ եկամուտ ստանում։
«Երեխաների նպաստն արդեն ստացել ենք», — ասում է Թաթուլը։ «Այդ գումարով նորից հավեր ենք գնելու»։
Այս պահին Թաթուլի ամենամեծ երազանքը գյուղում սեփական հողատարածք ձեռք բերելն ու տուն կառուցելն է, որպեսզի շարունակի զբաղվել գյուղատնտեսությամբ և կայուն ապագա ստեղծել ընտանիքի համար։
Թաթուլ
Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված ընտանիքների և ընդունող համայնքների դիմակայունությունն ու ինքնուրույնությունը խթանելու նպատակով «Առաքելություն Հայաստան» ՀԿ-ի համակարգմամբ և Չեխիայի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարության աջակցությամբ Արարատի մարզում իրականացնում ենք վերականգնողական ծրագիր։
Ծրագրի շրջանակում աջակցություն է տրամադրվել 200 տեղահանված և ընդունող համայնքների ընտանիքների՝ նրանց անհապաղ կարիքները հոգալու և երկարաժամկետ կայունությունը վերականգնելու նպատակով։ Աջակցությունը ներառում է սննդային և ոչ սննդային օգնություն, աշխատանքային գործիքներ, զբաղվածության և մասնագիտական կրթության հնարավորություններ, ինչպես նաև հոգեկան առողջության և հոգեսոցիալական աջակցության ծառայություններ։
Ծրագրի մասնակից ընտանիքներն ընտրվել են տնայցերի և խոցելիության գնահատման հիման վրա՝ առաջնահերթություն տալով բազմազավակ ընտանիքներին, միայնակ ծնող ունեցող ընտանիքներին, տարեցներին, հաշմանդամություն կամ քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձանց և կայուն եկամտի աղբյուր չունեցող ընտանիքներին։
